Sinds de reportage van RTL over de Waalse langdurige werkloosheid is er veel commotie ontstaan. Maar ook in Vlaanderen is langdurige werkloosheid fors gestegen in de laatste 12 maanden. Eind oktober waren er 61601 Vlamingen langer dan 2 jaar werkloos.
Vlaams volksvertegenwoordiger Robrecht Bothuyne (cd&v): ‘Dat is bijna 15% meer dan het jaar ervoor, toen er nog maar 53933 langdurig werklozen waren. Dat aantal was de jaren ervoor voortdurend gedaald. Hier is duidelijk iets aan de hand. Het is hoog tijd om VDAB met een duidelijke beheersovereenkomst de middelen en mensen te geven om de nodige activering en begeleiding te voorzien. Maar er is méér nodig. Cd&v wil met een gerichte loonlastenverlaging de drempel tot aanwerving verlagen.’
Sinds oktober 2023 is er in Vlaanderen een loonlastverlaging voor werkgevers die langdurig werkzoekenden aanwerven. Met zo’n doelgroepkorting wordt het goedkoper om mensen aan te werven die al meer dan 2 jaar werkloos zijn en een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben. En dat werkt. Dat blijkt uit cijfers die Vlaams volksvertegenwoordiger Robrecht Bothuyne (cd&v) opvroeg bij de bevoegde minister. In 2024 werden zo in totaal 13577 Vlamingen aangeworven. In de laatste maanden van 2023 konden er zo al 2732 langdurig werkzoekenden aan de slag.
In totaal zijn dus 16309 mensen die al langer dan 2 jaar werkloos zijn, aan het werk gegaan. Robrecht Bothuyne: ‘Dit is belangrijk. Door de loonlast in te perken, stijgt de kans op een aanwerving. Nu de werkloosheidsuitkering beperkt wordt in de tijd, is het zaak om zoveel mogelijk mensen niet naar het leefloon of de armoede te verwijzen, maar om hen echt aan een duurzame job te helpen. De stijgende langdurige werkloosheid in Vlaanderen is echt een wake-up-call.’
Ter vergelijking: in 2022 bestond er nog een aanwervingspremie voor langdurig werkzoekenden die toen 776 keer werd toegekend. Deze premie, ingevoerd door toenmalig minister Muyters, was weinig bekend en administratief complex. Daarom werd vorige legislatuur voor een RSZ-korting gekozen. Dit is een korting van 1000 euro per kwartaal op de werkgeversbijdragen, gedurende het eerste jaar van tewerkstelling.
Cd&v heeft nu een conceptnota klaar om deze loonlastenverlaging te versterken. Bothuyne: ‘we kunnen niet verwachten dat werkgevers mensen die jarenlang niet gewerkt hebben, zomaar gaan aanwerven. Gerichte ondersteuning kan de slaagkansen wel doen stijgen. Daar willen wij werk van maken.’
Het gaat om potentieel een grote groep. Volgens VDAB heeft 80% van de werklozen een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Ook bij de groeiende groep leefloners of mensen met een ziekte-uitkering in een activeringstraject zijn er velen die zo’n grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben. De eerste groep die van de werkloosheidsuitkering zal worden uitgesloten, heeft maar liefst 20 jaren een werkloosheidsuitkering genoten.
In het licht van deze toekomstige toename van het aantal leefloners, moeten ook zij vlot kunnen beroep doen op deze gerichte doelgroepvermindering. Nu is er een voorwaarde dat men al minstens 2 jaar bij VDAB moet ingeschreven zijn. Maar dat is niet voor elke leefloner het geval. Cd&v stelt voor dat iederéén die de voorbije 2 jaar niet gewerkt heeft, deze loonlastenverlaging mee krijgt en zo vlotter aan de slag kan.
Bovendien kunnen we best wel wat extra middelen vrijmaken voor deze loonlastenverlaging. Vorig jaar kregen werkgevers via deze maatregel in totaal 11,24 miljoen euro loonlastenverlaging. Ter vergelijking; voor de voorloper van deze maatregel, een premie, voorzag toenmalig minister Muyters nog 25 miljoen euro. Bothuyne: ‘Niet alleen willen we zoveel mogelijk mensen die straks hun uitkering verliezen effectief aan het werk krijgen, ook moeten we de doelgroepkorting gericht versterken; voor wie echt een grotere afstand heeft tot de arbeidsmarkt moeten de loonlasten nog lager om de kans op aanwerving te verhogen.’
Concreet stelt cd&v voor om voor de groep die al 4 jaar en langer werkloos is geweest een RSZ-korting tot 1500 euro per kwartaal te voorzien in het eerste jaar na aanwerving. En voor het tweede jaar 1000 euro per kwartaal. In het derde jaar kan dan afgebouwd worden naar 500 euro per kwartaal. Bothuyne: ‘Op die manier kunnen we werkgevers ondersteunen die kwetsbare mensen de kans geven op een duurzame job. Goed voor de betrokken werknemers en werkgevers, goed voor onze sociale zekerheid!’
De loonlastenverlaging geldt nu enkel voor mensen met een heel laag loon. Het referteloon, 10000 euro bruto per kwartaal, is te laag en al vele jaren niet geïndexeerd. In de conceptnota pleit cd&v ervoor dit referteloon op te trekken naar het niveau van de geschrapte doelgroepkorting voor oudere werknemers, 14000 euro, en ook jaarlijks te indexeren zodat deze loonlastenverlaging in meer beroepen en meer sectoren impact heeft en die ook blijft houden. Concreet zou dit referteloon
Daarnaast zou er ook werk moeten worden gemaakt van jobcoaching. Werkgevers die mensen kansen geven die lang niet op de arbeidsvloer actief zijn geweest kunnen op die manier externe ondersteuning krijgen om deze kwetsbare profielen met succes te integreren op de werkvloer. Daar wordt nu nog te weinig gebruik van gemaakt.
En er is nog budget op de post van de doelgroepkortingen dat allicht beter kan besteed worden voor onze arbeidsmarkt… Er is bijvoorbeeld nog een doelgroepkorting die op dit moment een veel groter budget toegewezen krijgt; 1100 zeevarenden van de koopvaardij- en baggersector kregen in 2024 maar liefst 46,3 miljoen euro belastingskorting… of meer dan 42000 euro per persoon… Bothuyne: ‘Voor cd&v is het logischer het geld voor doelgroepkortingen te gebruiken om Vlaamse kmo’s te steunen bij het aanwerven van kwetsbare mensen op de arbeidsmarkt dan om grote scheepvaartbedrijven concurrentieel te houden. Daarvoor zijn andere middelen en bevoegde ministers.’ Daarom vraagt cd&v een ‘spending review’ zodat werk kan worden gemaakt van een budgetverschuiving die de middelen inzet waar ze het grootste effect hebben.
