Vlaams Volksvertegenwoordiger Robrecht Bothuyne (CD&V):

Voorzitter, minister, collega’s, als het u mocht interesseren: ik heb me afgelopen weekend niet in mijn ochtendkoffie verslikt. Want de voorstellen van de heer Leroy zijn niet nieuw. De problemen zijn dat ook niet. Onze arbeidsmarkt is een knelpunteconomie geworden: 200.000 werkzoekenden, en 75 procent daarvan behoort tot de kansengroepen. Er zijn 135.000 vacatures in de knelpuntberoepen. Alleen al dit jaar heeft de VDAB 300.000 vacatures ontvangen, en dat is alweer een nieuw record.

En het is nog niet gedaan. Zelfs al tempert de conjunctuur de aangroei van nieuwe jobs, er wordt voorspeld dat we de komende 5 jaar 450.000 vacatures mogen en moeten invullen.

Voor het eerst in de geschiedenis is de groep mensen die onze arbeidsmarkt verlaat, groter dan de groep die onze arbeidsmarkt betreedt. Die demografische motor zorgt ervoor dat we de komende jaren structurele problemen zullen hebben op de arbeidsmarkt. De spanning op onze vacaturemarkt neemt toe. Een aantal jaren geleden waren er nog acht werkzoekenden per vacature, nu zijn dat er nauwelijks nog drie. De economische terugval in 2009 heeft nauwelijks voor een iets lossere arbeidsmarkt kunnen zorgen. Momenteel duurt het bij een kwart van de vacatures 90 dagen of meer vooraleer ze ingevuld raken. Voor een op de tien vacatures duurt het zelfs een half jaar of meer. Het gaat dus moeilijk en er moeten maatregelen worden genomen.

De VDAB heeft al heel wat initiatieven aangekondigd en uitgevoerd. Toch vond Fons Leroy het nodig om een aantal voorstellen opnieuw op de publieke tribune te verkondigen. De heer Janssens heeft ze daarnet al overlopen, ik zal dat hier niet overdoen. Maar ik kan mij er grotendeels in vinden, te meer daar ze verder bouwen op bestaand beleid of op bestaande ideeën.

Mijnheer Janssens, mevrouw Meuleman, ik roep de oppositie op er hier geen karikatuur van te maken. Een debat hierover is belangrijk. Daadkracht en actie op het terrein is nog belangrijker. De VDAB heeft een jaar geleden een actieplan Knelpuntberoepen goedgekeurd. Zo voorzag de VDAB in een sluitende aanpak voor cursisten en een verhoging van de uistroom van de werkzoekenden naar werk. Doel van het plan was 65 procent van de VDAB-cursisten aan het werk te krijgen.

Minister, ik ben benieuwd of we deze doelstelling halen. Zitten we op schema? Het plan voorzag ook in de nodige begeleiding van werkzoekenden om een realistisch jobdoelwit te kiezen. Werkzoekenden zouden beter geheroriënteerd worden. Ondertussen bleek al dat zowat 2500 werkzoekenden met hun voorkeurjob geen reële kans maakten op de arbeidsmarkt. Minister, hoever staat het daarmee? Worden deze mensen op dit moment omgeschoold? Zijn zij aan de slag?

In het actieplan van 2010 voorzagen u en VDAB ook een maatpak voor de 50-plussers. 25 procent van de werkzoekenden behoort tot deze categorie. Het was aanvankelijk de bedoeling om eerst en vooral tot de leeftijd van 55 jaar de werkzoekende intensief te begeleiden, en om na de evaluatie deze aanpak uit te breiden tot de leeftijd van 58 jaar. Dat is een zeer goede zaak. Maar, minister, hoe zit het met de evaluatie van deze aanpak? Wanneer kunnen we beslissen over een verdere uitrol tot 58 jaar?

We moeten dus verder gaan. Dat geldt ook voor mensen die niet bekend zijn bij de VDAB. Fons Leroy sprak onder andere over de huisvrouwen, die, zoals we de voorbije dagen hebben geleerd, zeer welkom zullen zijn in de welzijnssector. Maar er is ook de grote groep leefloners. Eerdere experimenten wezen uit dat ongeveer de helft van deze groep, mits een goede begeleiding, aan de slag zou kunnen in een duurzame job op de reguliere arbeidsmarkt. Dat is een vergeten arbeidsreserve van zowat 30.000 personen in Vlaanderen. Minister, we kunnen het ons niet veroorloven om deze talenten aan de kant te laten staan.

We werken ook aan de interregionale mobiliteit. Duizenden Brusselaars komen dankzij de VDAB in Vlaanderen werken. In een volwassen federalisme worden akkoorden gesloten tussen volwassen deelstaten, tussen volwassen gewesten. Dat is ook wat gebeurt met de interregionale mobiliteit.

Er zit een belangrijke sanctioneringpijler in, uitgevoerd door de federale RVA. Nog nooit zijn zoveel werkzoekenden gesanctioneerd omwille van een gebrek aan de juiste houding in zoekgedrag, het weigeren van jobs of opleidingen. De stok achter de deur is er dus wel degelijk, ook federaal wordt er beleid gevoerd.

Voor degenen die rekenen op de extra bevoegdheden die de onderhandelaars op dit moment aan het binnenhalen zijn voor deze assemblee: zeer goed. Wij rekenen er ook op om een aantal bijkomende hefbomen in handen te krijgen om ons arbeidsmarktbeleid beter te structureren, maar laat ons bij dit debat beginnen met onze eigen bevoegdheden waar duidelijk nog heel wat winst te rapen valt. Als het gaat over de link tussen onderwijs en arbeidsmarkt, hebben we alle tools in eigen handen, en daar kunnen we nu werk van maken.

Ik wil nog toevoegen dat er voor onderwijs en arbeidsmarkt wel degelijk meer nodig is dan wat we nu doen. Ik heb cijfers opgevraagd bij minister Smet. Het aantal inschrijvingen in het hoger onderwijs in de tien richtingen die het minst gevraagd worden op de arbeidsmarkt, zijn de voorbije jaren permanent gestegen. In de tien richtingen die het meest gevraagd worden op de arbeidsmarkt, zijn de inschrijvingen permanent gedaald. We hebben wel degelijk nog altijd een groot probleem inzake de link onderwijs-arbeidsmarkt. Ik verwacht bijkomende initiatieven van u en van minister Smet.

Minister, we bespraken deze problematiek al vele malen, zowel in de commissies als in de plenaire vergadering. Zo beloofde u op 12 mei 2010 dat u de werking van de taskforce onderwijs-arbeidsmarkt zou trachten te verbeteren en versterken, in overleg met uw collega, Pascal Smet. Ik ben benieuwd hoever u hiermee staat. Ik vrees echter dat we nog heel wat werk hebben. In de krant las ik een citaat vanuit de hoek van de centra voor leerlingenbegeleiding (CLB’s). Daar werd afwijzend gereageerd op de voorstellen van Fons Leroy om het onderwijs beter af te stemmen op onze arbeidsmarkt: “Je mag onze kinderen hun droom niet afpakken.”

Minister, als we deze mensen niet op hun verantwoordelijkheid wijzen, ontstaat een groot probleem. Een foute studiekeuze, bij gebrek aan goede arbeidsmarktinformatie, kan van deze kinderdromen volwassen nachtmerries maken.

Minister, de regering moet ingrijpen. U doet al heel wat. Er is het werkgelegenheids- en investeringsplan (WIP). U bent extra opleidingen aan het uitrollen. Er zijn heel wat initiatieven genomen. Wij staan achter uw beleid.

Maar de centrale boodschap van Fons Leroy luidt: “Plus est en vous!” Ons arbeidsmarktbeleid moet versnellen. U kreeg 30 miljoen euro extra toebedeeld in de begroting 2012. Ik ben dan ook heel benieuwd hoe we die middelen efficiënt kunnen inzetten om onze knelpunteconomie structureel aan te pakken.

Voor het volledige verslag van dit actualiteitsdebat verwijs ik graag naar www.vlaamsparlement.be